Opat Jan II. a konvent cisterciáckého kláštera ve Velehradě (abbatis et coventus monasterii in Wellegrad Cisterciensis ordinis) ležícího v olomoucké diecézi (Olomucensis diocesis) žádají papežský stolec, aby k jejich klášteru, jehož roční důchody nevynášejí více než 200 hřiven stříbra, inkorporoval farní kostely v Uherském Hradišti (in Antiqua Rediss), v Polešovicích (in Poleschowicz), Břestu (in Priest) a v Stěbořicích (in Stiborricz), jejichž roční důchody nepřevyšují jednotlivě 10, 8, 8 a 8 hřiven stříbra, a k nímž drží patronátní práva. Svoji žádost zdůvodnili následovně: jejich klášter, kdysi založený a obdarovávaný českými králi a moravskými markrabaty, obývalo na 80 mnichů a 40 laických bratří (conversi). Díky takovému velkému počtu služebníků mohl velehradský klášter vzkvétat jak po stránce duchovní, tak v záležitostech světských, a dle mravu a zvyku cisterciáckého řádu mohli velehradští bratři poskytovat pohostinství (hospitalitas) mnohým nemocným, nuzným a četným jiným návštěvníkům. Později však kvůli neúrodě, světským dávkám a válkám, které propukly na Moravě (in partibus Moravie), kde zakořenily bludy odsouzeného heretika Jana Viklefa (Iohannis Wicleff), a které vylidnily klášterní vesnice a rozvrátily jejich hospodářství, a také pro zmíněné pohostinství a každoroční odvody královské komoře v obvyklé výši 80 hřiven stříbra nastala taková chudoba a ponížení pro velehradský klášter, jehož budovy vypadají jako ruiny, že kvůli úpadku klášterních příjmů a tím také snížení počtu mnichů i služebníků nastalo významné oslabení ve věcech duchovních a záležitosti temporální došly úplného rozvratu. Proto opat konvent řečeného kláštera zdůrazňují, že bez pomoci nemohou opravovat budovy kláštera, platit povinné závazky a plně obnovit své duchovní povinnosti i světské záležitosti jejich kláštera.
Papež Martin V. schvaluje žádost pouze ke dvěma kostelům (Fiat de duabus et committatur O.).
- A: N/A
- B: AAV; R. Suppl. 141 (lib. VIII de vacantibus per fiat a. tercio), fol. 279v–280r
Přepis regestovaného dokumentu
B. p. Exponitur pro parte humilium et devotorum oratorum … abbatis et conventus monasterii in Wellegrad Cisterciensis ordinis Olomucensis diocesis, quod licet monasterium predictum, quod olim per clare me. Boemie reges et marchiones Moravie, qui fuerunt, sufficienter fundatum et dotatum fuit et in quo octuaginta monachi divinis obsequiis vacantes et quadraginta conversi esse solebant, propter eorundem ministrorum multitudinem in spiritualibus reflorere et in temporalibus sufficienter habundare, in eo quoque monasterio iuxta morem et consuetudinem dicti ordinis maxima et continua pauperum et infirmorum et aliorum multorum superveniencium hospitalitas observari consuevisset, cum postmodum propter sterilitatem temporum, exacciones secularium principum, guerrarum turbines, que in partibus Moravie retroactis temporibus diversis vicibus et plerisque erroribus dampnati Johannis Wicleff, qui inibi pullularunt, causantibus suscitate fuerunt et viguerunt, et alias malum statum illarum parcium ipsius monasterii ville depopulate eiusque alia possessiones et bona desolata et debita cultura destituta et distracta et alienata fuere ipsumque monasterium, cui eciam edificia pro magma parte ruine prospiciuntur supposita, propter premissa ac dictam in eo hospitalitatem servatam et solucionem octuaginta marcharum argenti, que regali camere Boemie annis singulis persolvi consueverunt, ad tantam inopiam et exinanicionem ac debitorum onera pervenerit, quod propter defectum necessariorum et personarum ipsius in monachis et ministris aliis cultuque divino plurimum diminutum et in temporalibus collapsum existit, adeo quod abbas et conventus predicti monasterium predictum in suis edificiis supradictis reparare, debita huiusmodi solvere et in eisdem spiritualibus et temporalibus reformare nullatenus possint et, nisi super hoc ipsis de celeris provisionis succurratur auxilio, dubitatur monasterium predictum preterea lamentabilis desolacionis periculum verisimiliter perpessurum. Quare supplicant Sti Vre iidem abbas et conventus, quatenus ipsis in premissis de alicuius subvencionis auxilio benigne succurrere et in Antiqua Rediss, cuius decem, et in Poleschowicz, cuius octo, et in Priest, cuius eciam octo, necnon in Stiborricz, cuius similiter octo, parrochiales ecclesias, que de iure patronatus dicti monasterii existunt, eidem monasterio, cuius ducentarum marcharum argenti puri fructus etc. communi extimacione valorem annuum non excedunt, in perpetuum unire, annectere et incorporare dignemini graciose, ita quod cedentibus vel decedentibus earundem ecclesiarum rectoribus vel illas alias quomodolibet dimittentibus liceat prefatis abbati et conventui per se vel alium etc. ipsarum et cuiuslibet earum eciam simul vel successive corporalem possessionem auctoritate propria libere apprehendere illarumque fructus etc. in suos et dicti monasterii usus perpetuo convertere et eciam retinere illarumque et earum cuiuslibet regimen et animarum curam alicui seu aliquibus ex monachis dicti monasterii committere …
Fiat de duabus et committatur O. Datum Florencie octavo id. Maii a. tercio.