44 pensas et fatigas partium sit ad arbitros recurrendum, debent discreti arbitri, cum emenda bursali arbitrium in factis magnis et arduis etiam poena, casus et privationis omnis juris, causae totalis vallare. Timore namque talis poenae arbitrium finem de- bitum consequitur et omnis processus juris et judicii tollitur, et simpliciter submovetur. 83. Qualiter emenda et poena arbitrii sit mo- deranda. (H. 22b A. B. 8a 2. C. D. 21a 1. K.) Sententiatum est in Chrisans, si partes per se, vel cautione fidejussoris magna poena puta centum marcarum ad servandam pacem inter ipsas posita, vel per arbitrium ordinatum stringuntur, non opor- tet, quod aliqua earum leviter excedens totam poenam vel emen- dam solvat, ymo juxta qualitatem excessus est emenda secun- dum juratorum conscientiam moderanda. Primi enim arbitra- tores pacem inter partes ponentes more sapientum ad majus et gravius, sicut est homicidium vel consimile, quando posset accidere, respiciendo emendam vel poenam agravant vel augmentant. 84. De arbitris quantum ad processum. (H. 22h A. B. 8a 2. C. 4b 14. D. 21a 2. K.) Cum arbitrium semper debeat procedere et nunquam retrocedere, si tres sint electi arbitri, duo poterunt in causa procedere, et ipsam diffinire, si tertius citatus malitiose vel voluntarie nolit adesse; dum tamen justo impedimento non impediatur, ac si tertius praesens esset. 85. De arbitris quantum ad privilegia et in- strumenta. (H. 23a A. B. C. 4. D. 21a 3. K.) Sententiatum est in Praczaw, licet testes instrumentis inscripti de jure de- beant esse rogati, tamen arbitri causae decisionem de alto et basso in manibus habentes quidquid arbitrati fuerint, in litteris possunt scribere et sigillis propriis et aliorum, sicut eis pla- cuerit sigillare. Cum enim ad arbitrandum primo rogantur, non oportet, quod ad litteras scribendum et eas sigillandum, quod est tamquam accessorium, secundario rogitentur. 86. De arbitrationibus super excessu ver- borum et factorum. (H. 23a A. B. 8a 2. C. 4b 15. D. 21a 4. K.) Jurati de Alba Ecclesia scripserunt sic. Lite inter partes per arbitros sub ista poena decisa, quicumque verbis ipsam in- choaret judici et juratis in tredecim talentis denariorum tenere- tur; quicumque vero factis ipsam innovaret manum pro manu, pedem pro pede et vitam pro vita solveret pro emenda. Accidit quod in taberna unus de numero dictarum partium alium partis adversae vita privavit : et postquam excessus hujusmodi ad judicem et juratos per querimoniam devenisset, quaesiverunt