2 demum bello triginta annorum confecto ortus est, postquam tabularium, iterum bello grassante in loca tutiora extra Pragam collocatum, domicilium Wissegradense denuo recuperavit. Quem copiarium Thomas Pessina de Czechorod condidit manuque sua pleraque apographa exaravit; praeterea autem hic etiam aliorum scribarum manus, in quibus etiam Bohuslai Balbini, occurrunt. Chartarum vetustiorum, quarum nonnullae ad aetatem Venceslai IV. regis pertinent, apographa etiam in aliis archivi Wissegradensis codicibus continentur, praesertim in codi- cibus, qui nunc KVš 29, KVš 38, KVš 40, KVš 49, KVš 94 insigniuntur. Praeterea ad varias causas agendas etiam singulorum privilegiorum a regibus et pontificibus concessorum apographa in foliis solutis conficiebantur, quae inter acta in scriniis numero II et IX in- signitis reperiuntur. Quae apographa, demum temporibus recentioribus orta, excepto infra num. 88 neque textus alias ignotos praebent, neque ad priorum apographorum textum emen- dandum conferunt; qua de causa infra in annotationibus ad singulorum textuum originem spectantibus non commemorabuntur. Tabulario Wissegradensi in ordinem redigendo et indicibus muniendo demum primo medio saeculi XVIII. opera data est, quod praecipue meritis Matthiae Macht a Löwen- macht et Iohannis Ditrich a Lilienthal decanorum factum est, qui etiam multa chartarum apographa et excerpta conficienda curaverunt. Anno 1719 archivum inspectione perlustratum est, anno 1725 ordinatione ad finem perducta inventarium diligenter exaratum est, in quo singulis rebus scriniorum et fasciculorum numeri appositi sunt. Hisce in laboribus perficien- dis praeter alios multum desudavit Iohannes Florianus Hammerschmid, canonicus Wisse- gradensis, qui iam a. 1700 librum Gloria et maiestas sacro-sanctae, regiae, exemptae, et nullius dioecesis, Wissehradensis ecclesiae ss. apostolorum Petri et Pauli inscriptum Vetero-Pragae typis excudendum mandavit et in eo undecim chartas ex archivo Wissegra- densi depromptas primum publici iuris fecit. Ineunte saeculo XIX. nova archivi Wissegradensis ordinatio suscepta est: anno 1822 inventarium novum Carolus Khun conscripsit ibique multa ex iis, quae a. 1725 praesto fuerunt, deperdita esse commemoravit. Secuta est subtilior ordinatio, diligentia Adalberti Ruffer, canonici et postea praepositi Wissegradensis, effecta, qui tabularii thesauros in 60 scrinia divisit, quorum decem (num. I, III—VIII, X—XII) autographis membranaceis reservavit. Confecto bello, quo primum totus fere orbis terrarum conflagravit, ultimam archivi Wissegradensis ordinationem subiit Eduardus Šittler, canonicus et Antonii Podlahae in antiquitatibus perscrutandis socius. Šittlerio praesertim chartae Wissegradenses curae fuerunt; quarum quidem catalogum typis excudendum non praeparavit, sed unamquamque chartam involucro munivit et in eo chartae regestum breve collocavit. Demum ultimi belli temporibus chartarum Wissegradensium inventarium systematicum prof. dr. Z. Kristen conficere conatus est. Anno 1956 totum capituli Wissegradensis tabularium ab Archivo publi- co centrali (Státní ústřední archiv) administrandum receptum est, cuius sodalium cura omnia iterum perlustrata sunt eorumque inventaria definitiva parata sunt: dr. F. Beneš inventarium Kristenianum emendavit et haud paucis supplevit, dr. E. Culková codicum manu scriptorum inventarium condidit eique prooemium amplissimum praemisit, quo ut etiam in hac praefa- tione conscribenda uti possem, benevole mihi concessit. Quamquam temporibus antehussiticis capitulum Wissegradense praestantissimis in regno Bohemiae institutis ecclesiasticis annumerabatur, thesauri in eius archivo servati numquam ita typis excusi sunt, ut volumen corporis peculiaris instar redderent. Chartae quidem et epistulae antiquissimae usque ad Caroli IV. imperatoris obitum (1378 dec.) singulis tomis cum Codicis diplomatici et epistolaris regni Bohemiae, tum Regestorum diplomaticorum nec non epistolarium Bohemiae et Moraviae vel insertae sunt vel inse- rentur; chartae autem ad aetatem Venceslai IV. regis spectantes, quae ante motus hussiticos proxime praecedebat, adhuc numquam in lucem prodierunt — exceptis undecim chartis, quae