ARGUMENTUM LIBRI CIVITATUM BOHEMIAE NEC NON MORAVIAE INDE AB ANNO 1310 USQUE AD ANNUM 1526 CATALOGUS ibrorum civitatum notione, qui in hoc catalogo continentur, ii designantur libri, qui a singulorum civitatum, tam subditarum, quam regiarum, cuius- cumque gradus exstiterint, officiis originem trahunt. Codices ergo manu scripti ad civitatum ius spectantes eliminandi nobis videbantur, qui in civitatum vita publica quidem exorti compilationes tamen privatas e Magdeburgensis aut No- rimbergensis iuris normis derivatas praebent. Eius enim generis libri manu scripti, qui inter fontes magni ponderis sunt numerandi, in operibus a J. Cela- kovský, B. Mendl, V. Vojtíšek, J. Dřímal compositis denotati inveniuntur. Hodie catalogus eorum et aliorum omnium novus a Collegio libris manu scriptis con- scribendis in Academia scientiarum Bohemoslovenica diligenter elaboratur. Libri civitatum ad iuris privati actorum conspectum in Bohemiae nec non Moraviae civitatibus parandum usumque iuris eiusdem firmandum scripti, civi- tatum caeculi XIV. et praecipue XV. administrandarum ordinem, iudicum sen- tentias, rationes instituerunt adeo, ut fontes ad res civitatum illustrandas maximi momenti putandi sint. Volumen eius generis vetustissimum, si testimonium primum ex annis 1279—1280 de quodam libro nobis hodie ignoto praetermittamus, quem Hen- ricus Vlacho, protonotarius quondam regius, Pragae instituerit, liber consilii Maioris civitatis Pragensis anno 1310 institutus esse videtur. Hoc autem libro codicum series perampla non solum Pragae, sed etiam in tota Bohemia ac Moravia (e. g. Nový Bydžov, Brno, Olomouc) inchoatur. Primo iam saeculi XIV. dimidio libri civitatum in rerum administrandarum genera quaedam disce- dunt. Inter vetustissimos ii inveniri solent libri, qui ad iudicium civile, ad bo- norum transactiones, obligationes, praesertim autem rationes spectant. Ipsa vero librorum civilis iudicii familia, quae falso quibusdam uniformis videri possit, civitatum saeculi XIV. administrandarum vicissitudines tamquam in speculo plerumque ostendit. Temporum illorum contentiones assiduae inter iudicem, qui domini feudalis vices gerebat, et civitatis concilium, quod civitatis autonomiam magistro civium duce praestabat, mirum quantum propriae sunt. Dissensiones hae, quae in civi- tatibus magnis potissimum conspici possint, eo ipso, quod libri iudicii atque concilii instituti sunt, insigni modo probantur. Saeculo XV. ineunte, praesertim autem belli Hussitici temporibus civitatis concilii potentia civium divitiis ma- 32