9. Majestas Carolina. 103 plura ad nos pervenerunt, quae quum verborum contextu inter se concin- nant, ex uno fonte manasse videntur, ita ut credi nequeat, unum quod tum exstaret, exemplum totum periisse. Exempla latine scripta haec nota sunt: Primum illud, quod erat Universitatis Pragensis, nunc vero nusquam apparet. Ad hoc exemplar Pa- lacký opinatur Ješinium a. 1617 suam Majestatis Carolinae editionem instituisse. Exemplum bibliothecae Universitatis Pragensis, quod legitur in co- dice manuscripto signato I. G. 18. Exemplum Treboniense, quod continetur codice sign. B. 3, qui anno 1486 scriptus est. Majestatem Carolinam typis describendam edendamque primus curavit Paulus Ješín a. 1617, eamque his verbis inscripsit: Majestas Carolina sive Constitutiones. Caroli IV. Rom. Imp., quibus ille regnum Bohemiae for- mandum ornandumque censuit. Nunc primum in lucem prolata studio Pauli Geschinii. Hanoviae 1617 (fol. VIII et 44). Altera, accuratissima editio Palackii est, quae legitur in „Archivi“ libro III. sub num. D. VII. Majestas Carolina nimis diligenter, singulis etiam verbis expressis in boemicum conversa, in tabulario Treboniensi servatur. Praeterea aliquot exempla translationis boemicae, attamen non integra, exstant. Interpretationis boemicae Treboniensis exemplar Palacký in lucem edidit in libro Archivi III., contextu verborum latino ad contextum boemi- cum in lateribus paginarum adjuncto. Statuta zemská. — Řád koruny české. (Statuta regni Boemiae.) Factio baronum Georgio regi adversa in comitiis a. 1465 habitis li- bellum querulum plurium capitum ad ordines detulit, ubi inter alia legitur: V Statutích Zemských takto stojí: „Také ustanovujem panskú radú, aby všecka zbožie, dědiny, svobodné manské nebo městské, spravedlivě odumřené, na krále českého měly připadnúti; a ty on má dáti a rozdávati, komuž se jemu líbí. (Arch. IV. p. 104.) Si, quaenam haec statuta fuerint, quaeris, ipsam Majestatem Caro- linam in arctum collectam fuisse scito ; nam eadem haec libelli queruli verba reperiuntur in libris manuscriptis, qui et ipsi appellantur „Statuta," atque idem verborum contextus est Majestatis Carolinae in epitomen boe- micam coactae. Ipsa Statutorum inscriptio testatur esse Majestatem Carolinam quodam- modo contractiorem ; ibidem enim dicitur, haec esse Caroli imperatoris jura, quae interpres omissis compluribus sermonis latini ornamentis boemice ex- plicaverit. Verba ejus prima sunt: Boha Všemohúcieho ku pomoci vzývaje, Řád i Ustavenie, jinak Sta- tuta královstvie českého, mnohé okrasy latinské opustě, tuto chci česky vyložiti, jakož jest je šťastné paměti Karel ciesař popsati kázal s volí panskú, když byl všel v českú zemi, v ty časy divně valkú roztrženú (!), a tak túž zemi českú v řád navrátil. Atque haec sunt illa Statuta, quae se aliquando separatim publica- turum esse Palacký in tertio Archivi volumine pollicitus est. Libri manu scripti, quibus Statuta continentur, omnes sunt saeculi XV., et quidem: 1. Qui olim fuit Ambrasius, nunc vero servatur in caes. aulica bi- bliotheca Vindobonensi, quem jam B. Balbinus abhinc annis fere ducen- tis vidit.